عباس اقبال آشتيانى

212

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

از جهات مختلفه به جلوگيرى مغول فرستاد . عبور از فرات مشكل بود چه مغول قبلا معبرها را بريده بودند و در آن طرف شطّ سنگر بسته . بيبرس قايقها را به آب انداخت و قسمتى از عساكر خويش را در آنها نشاند تا به اين وسيله از شط بگذرد . جنگ سختى بين عساكر او و سپاهيان مغول كه از ساحل شطّ تير مىانداختند درگرفت . عاقبت سيف الدّين قلاوون سردار رشيد او از آب گذشت و مغول را منهزم كرد . بقيهء قشون بيبرس با اسب به آب زدند ، با يك دست عنان اسب خود را داشتند و با دست ديگر به دشمن تير مىانداختند و خود بيبرس در جلوى ايشان بود . عساكر اسلامى اردوگاه مغول را گرفتند و بيره را مستخلص كردند و به شكرانهء اين فتح كه از وقايع مهمّ تاريخ اسلام و به منزلهء حصول فرمان نجات شام از تعرّض مغول است دو ركعت نماز گزاردند و با غنايم فراوان بشام برگشتند و بيبرس با جلال و شوكت تمام بمصر مراجعت نمود ولى عساكر او در شام باز دست از تعقيب ارامنه برنداشتند و ببلاد لئون حمله بردند و كيليليا را بار ديگر بباد غارت دادند و لئون از مقابل ايشان گريخت . در موقعى كه عساكر بيبرس در بلاد لئون به تاخت‌وتاز مشغول بودند خبر رسيد كه اباقا شخصا عازم لشكركشى بشام است . اين خبر باعث اضطراب مردم شام گرديد و بسيارى از مردم بلاد ساحل يمين فرات به طرف دمشق و غيره گريختند . بيبرس در سال 673 بشام آمد و چون خبرى از مغول نبود به شهر سيس پايتخت لئون رفت و مقدارى غنيمت گرفته بدمشق برگشت . در سال 674 مغول بار ديگر بحصار بيره حمله بردند و با منجنيق به باريدن سنگ بر آن شروع كردند . بيبرس كه در دمشق بود به كمك اهالى بيره شتافت ولى قبل از آنكه او برسد مغول عقب نشستند و بيبرس بمصر برگشت . معين الدّين پروانه كه مردى زيرك و جاه‌طلب بود از يك طرف از لحاظ مسلمانى با بيبرس باطنا راه دوستى مىسپرد و از طرفى ديگر از ترس مغول با لئون پادشاه ارمنستان صغير و اباقا در ظاهر اظهار يگانگى مىنمود و براى آنكه مغول از او ظنين نشوند شخصا به معيّت دختر سلطان ركن الدّين سلجوقى باردوى اباقا رفت و او را به اين عنوان كه مبادا بپيش بيبرس رود به ازدواج اباقا درآورد و براى دفع يكى از امراى سلجوقى كه سلطان چهار سالهء روم را با خود برداشته و عاصى شده بود قشونى به معيّت